پنجشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۷

صفحه اول >> کتاب ها => نقد مباني حكمت متعاليه => منطق انبياء ، قرآن و اهل بیت (ع)



تنها سه حديث

علم بشر «نسبي» است و هميشه همراه با جهل است. انسان با دو جهل روبه‌رو است:

1 ـ جهلي كه با پيشرفت علم از آن كاسته مي‌شود.

2 ـ جهلي كه در عالي‌ترين و پيشرفته‌ترين حالت علمي نيز همراه علم است و هرگز امكان رهائي از آن نيست. زيرا لازمه هندسه شناخت ـ رياضي كردن ذهن و عين، هندسه انديشه و هندسه موضوع انديشه ـ است. و انسان نيز هرگز بدون اين هندسه توان پژوهش و دانش‌جوئي ندارد. براي بشر «تعقل» مساوي است با اين رياضي كردن. وگرنه اين همه رشته‌هاي علمي در حقيقت همه يك چيز واحد هستند. علم فقط يك «حرف» است.

علّم رسول اللَّه‌صلي الله عليه وآله علّياًعليه السلام حرفاً يفتح الف حرف، كل حرف منها يفتح الف حرف

بحار الانوار، ج 26 ص 30 ح 39.

مراد اين نيست كه پيامبرصلي الله عليه وآله نيز يك حرف را به هزاران حرف جراحي كرد. بل فقط يك حرف ياد داد كه اگر آن يك حرف را در سيستم هندسه انديشه بشرهاي معمولي قرار دهيم 1000/000 مطلب مي‌شود.

قال علّي‌عليه السلام: العلم نقطة كثّرها الجاهلون ـ نور الانوار، بخش «رفتار امام بعد از ظهور» چاپ سنگي 1275 ه ق، تاليف دانشمند محقق شيخ علي اصغر بروجردي.

مراد از «جاهلون» دانشمندان است زيرا جاهلون عوام نه كاري با علم داشته‌اند و نه آن را تكثير كرده‌اند. و امام در مقام اهانت به دانشمندان نيست ارزش و حرمتي كه علي‌عليه السلام به دانش و دانشمند قائل است براي همه جهانيان روشن است. او مي‌خواهد يك حقيقت بس بزرگ را براي دانشمندان معرّفي كند. اگر دانشمند ارجمند است براي حقيقت‌جوئي اوست. او مي‌گويد: اهل دانش علم را جراحي كردند و بايد مي‌كردند اما نبايد از اين حقيقت غافل باشند.

قال رسول اللَّه‌صلي الله عليه وآله: انّ من البيان لسحراً، ومن العلم جهلاً، ومن الشعر حكما، ومن القول عدلاً   بحار الانوار، ج 1 ص 218 حديث 39.

بيان: «نحوه ابراز مراد»، چگونگي استفاده از الفاظ براي اظهار نظر.

قول: راي، ابراز نظر، داوري، قضيه صادر كردن.

بيان در قوي‌ترين مصداق‌اش، سحر مي‌شود، كار سحر را در تاثير انجام مي‌دهد.

شعر در مستحكم‌ترين مصداق‌اش، حكمت مي‌شود.

قول در بهترين قوام‌اش، عدل مي‌شود.

علم در علم بودنش (بل در مستحكم‌ترين مصداق‌اش) نوعي جهل است.

پس مراد از «جهل» در اين حديث جهل به معناي دوم است كه در بالا اشاره شد.