دوشنبه ۲۸ خرداد ۱۳۹۷

صفحه اول >> کتاب ها => آفریدگار و آفرینش



دعائی که در مسجد قبا خوانده می شود

سند این دعا (حدیث):

علامه مجلسی در جلد97 (ج100 چاپ بیروت) صفحه 222 آن را از کتاب «مزار کبیر» نقل کرده است. و مصحح در پی نویس صفحه 224، آدرس آن را چنین آورده است: المزار الکبیر، ص26- و مصباح الزائر ص31.

بنابراین حدیث ما در دو منبع آمده است: نظر به اهمیت این حدیث سطری چند دربارۀ آن دو، گزارش می شود:

 

1- مصباح الزائر و جناح المسافر: کتابی است در زیارات و نویسنده آن (سید رضی الدین ابوالقاسم علیّ بن موسی بن طاووس حسینی حلّی) بی نیاز از معرفی است.

 

2- مزارکبیر: آقا بزرگ در «الذّریعه» ج20 ذیل «مزار کبیر» می گوید: این کتاب «مزار محمد بن مشهدی» است. و در ذیل «مزار محمد بن مشهدی» می گوید: این کتاب در کتابخانه شیخ علی بن محمد رضا آل کاشف العظاء در نجف موجود است و نیز در کتابخانه میرزا محمد


علی اردوبادی (در نجف) و دیگران هست، مجلسی در بحار از آن با «مزار کبیر» یاد می کند و آن در نزد شیخ ما (محدث) نوری بوده و او در «مستدرک الوسائل» از آن نقل می کند. و در خاتمۀ مستدرک درباره اعتبار آن کتاب سخن گفته است و بر اساس برخی شواهد گفته است کتاب مزارکبیر نوشته شیخ محمد بن جعفر بن علی بن جعفر مشهدی حائری است که از ابوالفضل شاذان بن جبرئیل قمی، روایت
می کند. و نیز با دو واسطه از شیخ مفید روایت می کند و این سند عالی است.

 

توضیح: در تکمیل سخن آقا بزرگ باید گفت: خود مرحوم مجلسی در آغاز بحار (ج1 ص18) می گوید: کتاب کبیر در زیارات تالیف محمد بن مشهدی است همان طور که از آثار سید بن طاوس روشن
می شود و او بر آن کتاب اعتماد کرده و آن را تمجید کرده است. و ما (مجلسی) از آن با «مزار کبیر» تعبیر می کنیم.

 

و در جای دیگر (ج97 ص236 ح3) مجدداً تصریح می کند که کتاب مزار کبیر تالیف محمد بن مشهدی است.

 

آقا بزرگ می افزاید: همۀ شخصیت هائی که نویسنده کتاب مزار کبیر از آن ها روایت می کند پانزده شخصیت موثق (ثقه) هستند:

 

1- شاذان قمی مذکور.

2- شیخ ابی عبدالله حسین بن هبه بن رطبه، از شیخ ابن علی بن شیخ الطائفه ، از پدرش، روایت کرده از او زیارة عاشورا را که در آن همۀ اسامی شهدا به تفصیل ذکر شده است.

3- ابو محمد عبدالله بن جعفر دوریستی متوفای ششصد و اند هجری.

4- شیخ ابو الفتح قیّم جامع الکوفه.

5- شیخ مقری مسلم بن نجم معروف به ابن الاخت بزّاز کوفی زیدی.

6- ابو المکارم حمزه بن زهرۀ حسینی حلبی (در 574).

7- سید عبدالحمید بن تقیّ عبدالله بن اسامه علوی حسینی (در ذی القعده580).

8- شیخ جلیل ابو البقاء هبة الله بن هبه.

9- شیخ جلیل ابو الخیر سعد بن ابی الحسن الفرّاء.

10- شریف ابو جعفر محمد معروف به ابن الحمد نحوی.

11- شیخ فقیه عماد الدین محمد ابوالقاسم طبری (در 553).

12- شریف جلیل ابو الفتح محمد بن محمد جعفریّه.

13- شیخ جلیل عالم ابو محمد عربی بن مسافر.

14- هبة الله بن نما بن علی بن حمدون (در 573) و روایت کرده از این شخصیت اخیر زیارت «سلام علی آل یاسین کبیر» را، همچنین زیارت جامعۀ کبیرۀ مشهور را.

15- شیخ فقیه ابو عبدالله محمد بن علی بن شهر آشوب مازندرانی (م 588).

آقا بزرگ می افزاید: مولف کتاب «مزار کبیر» کتابش را با زیارتنامه پیامبر اکرم(ص) و ائمة بقیع شروع کرده سپس به نجف (زیارت امیرالمومنین- ع-) و مسجد کوفه، سپس به حائر (کربلا)، آن گاه به کاظمین(ع) و زیارت امام رضا(ع) و پس از آن به سامراء و برخی از مساجد و اصحاب و اولاد ائمه و مومنین پرداخته و پس از آن اضافاتی نیز آورده است.

حدیث مورد بحث ما در زمرۀ زیارتنامه ها و اعمال مدینه و اطراف، آمده که به عنوان دعا در مسجد قبا خوانده شود و همان طور که دیدیم در صفحه 26- 27 آن کتاب آمده است.

متن (دعا) حدیث:

يَا كَائِناً قَبْلَ كُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ يَا كَائِناً بَعْدَ هَلَاكِ كُلِّ شَيْ‏ءٍ لَا يَسْتَتِرُ عَنْهُ شَيْ‏ءٌ وَ لَا يَشْغَلُهُ شَيْ‏ءٌ عَنْ شَيْ‏ءٍ كَيْفَ تَهْتَدِي الْقُلُوبُ لِصِفَتِكَ أَوْ تَبْلُغُ الْعُقُولُ نَعْتَكَ وَ قَدْ كُنْتَ قَبْلَ الْوَاصِفِينَ مِنْ خَلْقِكَ وَ لَمْ تَرَكَ الْعُيُونُ بِمُشَاهَدَةِ الْأَبْصَارِ فَتَكُونَ بِالْعِيَانِ مَوْصُوفاً وَ لَمْ تُحِطْ بِكَ الْأَوْهَامُ فَتُوجَدَ مُتَكَيِّفاً مَحْدُوداً حَارَتِ الْأَبْصَارُ دُونَكَ فَكَلَّتِ الْأَلْسُنُ عَنْكَ وَ عَجَزَتِ الْأَوْهَامُ عَنِ الْإِحَاطَةِ بِكَ وَ غَرِقَتِ الْأَذْهَانُ فِي نَعْتِ قُدْرَتِكَ وَ امْتَنَعَتْ عَنِ الْأَبْصَارِ رُؤْيَتُكَ وَ تَعَالَتْ عَنِ التَّوْحِيدِ أَزَلِيَّتُكَ وَ صَارَ كُلُّ شَيْ‏ءٍ خَلَقْتَهُ حُجَّةً لَكَ وَ مُنْتَسِباً إِلَى فِعْلِكَ وَ صَادِراً عَنْ صُنْعِكَ فَمِنْ بَيْنِ مُبْتَدعٍ يَدُلُّ عَلَى إِبْدَاعِكَ وَ مُصَوَّرٍ يَشْهَدُ بِتَصْوِيرِكَ وَ مُقَدَّرٍ يَنْبَأُ عَنْ تَقْدِيرِكَ وَ مُدَبَّرٍ يَنْطِقُ عَنْ تَدْبِيرِكَ وَ مَصْنُوعٍ يُومِي إِلَى تَأْثِيرِكَ وَ أَنْتَ لِكُلِّ جِنْسٍ مِنْ مَصْنُوعَاتِكَ وَ مَبْرُوءَاتِكَ وَ مَفْطُورَاتِكَ صَانِعٌ وَ بَارِئٌ وَ فَاطِرٌ لَمْ تُمَارِسْ فِي خَلْقِكَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ نَصَباً وَ لَا فِي ابْتِدَائِكَ أَجْنَاسَ الْمَخْلُوقِينَ تَعَباً وَ لَا لَكَ حَالٌ سَبَقَ حَالًا فَتَكُونَ أَوَّلًا قَبْلَ أَنْ تَكُونَ آخِراً وَ تَكُونَ ظَاهِراً قَبْلَ أَنْ تَكُونَ بَاطِناً أَحَاطَ بِكُلِّ شَيْ‏ءٍ عِلْمُكَ وَ أَحْصَى كُلَّ شَيْ‏ءٍ عَدَداً غَيْبُكَ لَسْتَ بِمَحْدُودٍ فَتُدْرِكَكَ الْأَبْصَارُ وَ لَا بِمُتَنَاهٍ فَتَحْوِيَكَ الْأَنْظَارُ وَ لَا بِجِسْمٍ فَتَكْشِفَكَ الْأَقْدَارُ وَ لَا بِمَرْأًى فَتَحْجُبَكَ الْأَسْتَارُ وَ لَمْ تُشْبِهْ شَيْئاً فَيَكُونَ لَكَ مِثْلًا وَ لَا كَانَ مَعَكَ شَيْ‏ءٌ فَتَكُونَ لَهُ ضِدّاً ابْتَدَأْتَ الْخَلْقَ لَا مِنْ شَيْ‏ءٍ كَانَ مِنْ أَصْلٍ يُضَافُ إِلَيْهِ فِعْلُكَ حَتَّى تَكُونَ لِمِثَالِهِ مُحْتَذِياً وَ عَلَى قَدْرِ هَيْئَتِهِ مُهَيِّئاً وَ لَمْ يُحْدَثْ لَكَ إِذْ خَلَقْتَهُ عِلْماً وَ لَمْ تَسْتَفِدْ بِهِ عَظَمَةً وَ لَا مُلْكاً وَ لَمْ تُكَوِّنْ سَمَاوَاتِكَ وَ أَرْضَكَ وَ أَجْنَاسَ خَلْقِكَ لِتَشْدِيدِ سُلْطَانِكَ وَ لَا لِخَوْفٍ مِنْ زَوَالٍ وَ نُقْصَانٍ وَ لَا اسْتِعَانَةٍ عَلَى ضِدٍّ مُكَابِرٍ أَوْ نِدٍّ مُثَاوِرٍ وَ لَا يَئُودُكَ حِفْظُ مَا خَلَقْتَ وَ لَا تَدْبِيرُ مَا ذَرَأْتَ وَ لَا مِنْ عَجْزٍ اكْتَفَيْتَ بِمَا بَرَأْتَ وَ لَا مَسَّكَ لُغُوبٌ فِيمَا فَطَرْتَ وَ بَنَيْتَ وَ عَلَيْهِ قَدَرْتَ وَ لَا دَخَلَتْ عَلَيْكَ شُبْهَةٌ فِيمَا أَرَدْتَ يَا مَنْ تَعَالَى عَنِ الْحُدُودِ وَ عَنْ أَقَاوِيلِ الْمُشَبِّهَةِ وَ الْغُلَاةِ وَ إِجْبَارِ الْعِبَادِ عَلَى الْمَعَاصِي وَ الِاكْتِسَابَاتِ وَ يَا مَنْ تَجَلَّى لِعُقُولِ


الْمُوَحِّدِينَ بِالشَّوَاهِدِ وَ الدَّلَالَاتِ وَ دَلَّ الْعِبَادَ عَلَى وُجُودِهِ بِالْآيَاتِ الْبَيِّنَاتِ الْقَاهِرَاتِ أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ عَبْدِكَ الْمُصْطَفَى وَ حَبِيبِكَ الْمُجْتَبَى نَبِيِّ الرَّحْمَةِ وَ الْهُدَى وَ يَنْبُوعِ الْحِكْمَةِ وَ النَّدَى وَ مَعْدِنِ الْخَشْيَةِ وَ التُّقَى سَيِّدِ الْمُرْسَلِينَ وَ خَاتَمِ النَّبِيِّينَ وَ أَفْضَلِ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ وَ عَلَى آلِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ وَ افْعَلْ بِنَا مَا أَنْتَ أَهْلُهُ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.