سه شنبه ۳۰ آبان ۱۳۹۶

صفحه اول >> کتاب ها => جامعه شناسی کعبه



کعبه قبلۀ همیشگی تاریخ

قبله بودن بیت المقدس

قبله: روی کرد: جهت گیری: جهت گیری فرد و جامعه. اولین چیزی که از موضوعیت قبله می فهمیم وحدت جهت گیری افراد جامعه است. و چون کعبه «بیت النّاس» و «قیاماً للنّاس» است نه «بیت للعرب» و نه بیت برای یک جامعه خاص، بنابر این کعبه قبلۀ همه مردم جهان است و جهت گیری همه مردم جهان به یک سمت، آن هم به سمت اولین خانه مردمی که سمبل مدنیت است، همه مردم جهان را به یک جامعه واحد تبدیل می کند، و همان طور که گفته شد خواهد کرد، و این برنامۀ دوران سوم ماموریت کعبه است.

امروز قبلۀ برخی از جامعه ها مشرق است و قبله برخی دیگر مغرب است.مشرق و مغرب دو مقوله طبیعی هستند نه اجتماعی و مدنی. زیرا نه


خورشید یک پدیده اجتماعی است و نه طلوع و غروب آن. اما کعبه نه تنها یک پدیده مدنی است بل سمبل مدنیت است.

قرار است انسان یک موجود متمدن، تاریخ ساز و جامعه ساز باشد، نه یک موجود طبیعی که قبله و جهت گیریش اشیاء یا مقوله های طبیعی باشد. چه قدر فرق هست میان ماهیت یک قبله با ماهیت قبلۀ دیگر!؟! بدیهی است هیچ پیامبری یک مقوله طبیعی را قبله قرار نمی دهد.

گفته شد قبله یعنی جهت گیری، جهت گیری یک مقوله و رفتار اجتماعی است نه طبیعی، غذا خوردن یک رفتار طبیعی است همین طور آب خوردن و... اما یک موضع گیری سیاسی یک رفتار کاملاً اجتماعی است. قبله نه تنها خود یک رفتار کاملاً اجتماعی است، بل که به همۀ موضع گیری ها و رفتار های اجتماعی جهت می دهد سمت و سوی آن را تعیین می کند.

در کنار کعبه خانه دیگری را می بینیم که زمانی قبله بوده است بهتر است کمی درباره آن درنگ کنیم:

قبله بودن بیت المقدس: شهر بیت المقدس را حضرت داود تاسیس کرده است. اما «هیکل» آن جا را پسرش حضرت سلیمان ساخته است. بنابر این، پیش از داود شهری به نام بیت المقدس، (یا اورشلیم) وجود نداشته، و پیش از سلیمان چیزی به نام هیکل سلیمان- یا: مسجد اقصی و مسجد صخره- وجود نداشت تا قبله کسی یا جامعه ای باشد.

برخی منابع، موسس شهر بیت المقدس را «خامودی» آخرین پادشاه هیکسوس ها (عرب عمالقه[1]) در فلسطین دانسته اند؛ ماسیوسکی این نظر را بر اساس «احتمال»ابراز کرده است[2]. اما مطابق احادیث اسلامی این نظریه، قطعی اعلام شده است[3]. در این صورت نیز دربارۀ موضوع بحث ما فرقی حاصل نمی شود. زیرا هیکل (مسجد اقصی و صخره) از بناهای سلیمان است و پس از داود بنا شده است خواه بنیان گذار شهر داود باشد و خواه خامودی و یا هر کس دیگر. سلیمان از 970 پیش از میلاد تا 935 به مدت 35 سال بر بنی اسرائیل حکومت کرده است[4]. برخی نیز وفات او را در سال 925 نوشته اند[5] و برخی دیگر 932.[6]

در حالی که سابقه تاریخ کعبه به قدری دیرین است که دست تاریخ به آن نمی رسد و در همان زمان های دیرین نیز مورد احترام همه جامعه ها و همه تمدن ها بوده است همان طور که به اختصار به شرح رفت.[7]

آیا هیکل سلیمان از روز اول به عنوان قبله ساخته شده یا فقط یک کنیسه بود؟-؟ این پرسش وقتی جدّی تر می شود که مشاهده می کنیم خود تورات به طور نصّ اعلام می کند که آن معبد «محراب» داشته است که در زبان یهودی «هخال» گفته می شود. کعبه محراب ندارد زیرا محراب های جهان موظف هستند به سوی کعبه باشند. اما معبد سلیمان محراب داشته اکنون پرسش این است آن محراب به چه سمتی و به کدام جهتی بوده است؟

نه تنها کعبه حتی مسجد الحرام نیز محراب ندارد. اما معبد سلیمان محراب داشته است. تورات به زبان ترکی ترجمه از زبان عبرانی و کلدانی چاپ لیپسیق 1891 میلادی و تورات فارسی چاپ (انجمن پخش کتب مقدس در میان ملل 1986) کتاب دوم تواریخ ایّام، باب سوم شماره 16، تصریح کرده اند که معبد سلیمان محراب داشته است[8] این دلیل قاطع است که هیکل سلیمان نه تنها به عنوان قبله ساخته نشده بل که خود نیازمند قبله بوده و محرابش به سوی قبله ای بوده است و بدیهی است آن قبله غیر از کعبه نبوده است. و به هر صورت وجود محراب دلیل است که هیکل سلیمان قبله نبوده است.



[1] مصریان، عرب عمالقه را «هیکسوس» یعنی «رعیت» می نامیدند- دائره المعارف وجدی ذیل واژۀ مکّه.

[2] وصیتنامه فرعون، بخش ششم، ماتیاشولتس.

[3] تفسیر ها، ذیل آیه 58 سوره بقره.

[4] المنجد، اعلام، مطبعه کاتولیک لبنان.

[5] دائره المعارف وجدی ذیل سلیمان. 

[6] سایت یهود نت، تاریخچه یهود.

[7] رجوع کنید: بخش تاریخ کعبه در: فرید وجدی دائره المعارف، ارزقی اخبار مکّه، مسعودی التنبیه والاشراف، مروج الذهب، خربوطلی تاریخ الکعبه، ابن رسته اعلاق النفیسه.

[8] سایت انجمن کلیمیان ایران www.iranjewish.com  نیز به آن تصریح کرده است.